page contents My title page contents

آزاد‌سازی اقتصادی، اجبار است

پول و تجارت ، حال این روزها کارشناسان اقتصادی نقش پزشک را برای اقتصاد دارند و هر از گاهی که جلسه‌ای شکل می‌گیرد برای نجات اقتصاد نسخه‌ای می‌پیچند. یکی آزادسازی اقتصاد را تنها راه علاج می‌داند و دیگری توسعه صادرات غیر نفتی. برخی‌ هم می‌گویند دولت باید خود را با درآمدهای فعلی نفت تطبیق دهد و برای افزایش درآمدهای خود چاره اندیشی کند. از سویی هستند کارشناسانی که می‌گویند وقتی نرخ رشد اقتصادی از منفی به مثبت رسیده است دیگر نباید گفت رکود وجود دارد. مردم نیز برای آنکه تولید و حتی بازار از رکود خارج شود، انتظار می‌کشند. در حالی که مردم منتظر خروج از رکود هستند استادان دانشگاه می‌گویند پرهیز مردم از خرید عامل اصلی رکود است.

مسأله‌ای که به تعبیراهل فن نخستین رکود درون‌زای ایران است. با وجود نقطه نظرات متعدد در این خصوص، دومین نشست تخصصی راهبردی اقتصاد ایران با موضوع عبور از رکود، فضایی را فراهم کرد تا چهار تن از کارشناسان خبره وضعیت پیش آمده اقتصاد ایران را تحلیل کنند و در لابه‌لای صحبت‌های خود راهکارهایی را ارائه بدهند تا دولت یازدهم آن را به کار گیرد. پروفسور محمد هاشم پسران اقتصاددان برجسته ایرانی که در دانشگاه کالیفرنیا تدریس می‌کند هم توصیه کرد اقتصاد ایران در دوران پسا تحریم باید اصلاح شود و در این باره هیچ تأخیری جایز نیست.

محمد ستاری فر رئیس اسبق سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی هم به موضوعاتی پرداخت که به گمان او اگر ریشه‌ای اجرا شود می‌تواند اقتصاد را با تحول بزرگی روبه‌رو کند. سعید لیلاز و مسعود خوانساری هم از دیگر سخنرانان این نشست بودند که اقتصاد ایران را از نگاه خود ترسیم کردند. متن کامل سخنرانی‌ها در ادامه می‌آید:

منابع اقتصادی به سمت مصرف حرکت کرد
محمدهاشم پسران اقتصاد‌دان برجسته ایرانی که از طریق ویدئو کنفرانس در دومین نشست راهبردی اقتصاد ایران حضور یافته بود در مدت 14 دقیقه جنبه‌های متعددی از اقتصاد ایران را تحلیل کرد وبرای آنکه مشکلات اقتصادی حل شود به دولت توصیه کرد اصلاحات اقتصادی عقب انداخته نشود. او البته این نکته را هم گوشزد کرد: <اقتصاد ایران متأثر از عوامل عمده‌ای است که به سادگی نمی‌توان برای آن راهکار ارائه داد. البته حرف من به این معنا نیست که راه‌حل وجود ندارد اما راه‌حل‌ها در بلندمدت جواب می‌دهند چرا قیمت نفت یکی از عوامل مهم اثرگذار در اقتصاد است و همه می‌دانیم که اهمیت نفت در اقتصاد ایران بسیار بالا است، نوسانات قیمت نفت، صادرات نفت و صادرات پتروشیمی و فرآورده‌ها نیز همواره نقش مهمی در عملکرد اقتصاد ایران داشته است.> به گفته پسران، عامل مهم دیگری که در وضعیت فعلی اقتصاد ایران نقش مهمی ایفا کرده و می‌کند تحریم‌های اقتصادی است که سبب کاهش کارآیی اقتصاد ایران شده است. با برداشته شدن تحریم‌ها، ضرورت تعدیل و اصلاح اقتصاد ایران بیش از پیش خود را نشان می‌دهد.

پسران خاطرنشان کرد: <ایران در شرایط فعلی اقتصادی در مرحله حساسی قرار دارد. قرار است تحریم‌ها به تدریج برداشته شوند و برای همین انتظارات زیادی در داخل و خارج نسبت به اقتصاد ایران وجود دارد. با توجه به اهمیت نفت در اقتصاد ایران مطمئناً نوسانات قیمت نفت بر آن اثرگذار خواهد بود. همچنین تحریم‌ها اقتصاد را به جایی رسانده که کارآیی خود را از دست داد. از سوی دیگر سرمایه‌گذاری‌هایی که باید در ایران انجام می‌شد اتفاق نیفتاد و منابع اقتصادی به سمت مصرف حرکت کرد تا سرمایه‌گذاری.» وی با بیان اینکه قیمت نفت در آینده کوتاه‌مدت بین ۴۵ تا ۵۰ دلار باقی می‌ماند، گفت: حتی اگر میزان صادرات ایران هم افزایش پیدا کند، درآمد نفتی به میزان گذشته نخواهد بود و دولت و مردم ایران باید خود را با درآمد نفتی پایین‌تر تطبیق دهند. بنابراین نمی‌توان این گزاره را مطرح کرد که درآمد نفتی ایران به درآمد پیش از اعمال تحریم‌ها باز می‌گردد. صرفاً باید امیدوار بود که میزان سرمایه‌گذاری‌ها بویژه در زمینه صادرات غیرنفتی و از سوی بخش خصوصی افزایش یابد. ایران باید کاری کند که در رقابت جهانی دوام بیاورد پسران با اشاره به کاهش رشد تولید ناخالص داخلی در سال‌های گذشته و ثبت ارقام منفی رشد اقتصادی گفت: <طی چند سال اخیرمیزان سرمایه‌گذاری بین 12 تا 15 درصد کاهش یافته است و این امرهم ‌در بخش دولتی و هم در بخش خصوصی بوده است. در حالی که در همین دوره، مصرف حداکثر حدود 5/1 درصد کاهش یافته است، این روند سبب شده است که اگر ما امروز نتوانیم سرمایه‌گذاری قابل توجهی انجام دهیم، ظرفیت تولیدی نخواهیم داشت تا بتوانیم در دوران پساتحریم از منافع تجارت با دیگر کشورها برخوردار شویم و نخواهیم توانست صادرات غیرنفتی را توسعه دهیم.>
محمدهاشم پسران: ایران در شرایط فعلی اقتصادی در مرحله حساسی قرار دارد. قرار است تحریم‌ها تا حدود سه ماه آینده به تدریج برداشته شوند و برای همین انتظارات زیادی در داخل و خارج نسبت به اقتصاد ایران وجود دارد. با توجه به اهمیت نفت در اقتصاد ایران مطمئناً نوسانات قیمت نفت بر آن اثرگذار خواهد بود. همچنین تحریم‌ها اقتصاد را به جایی رساند که کارآیی خود را از دست داد

وی همچنین به رقابت بسیار سخت در حوزه صادرات بین مناطق و کشورهای مختلف اشاره کرد و توضیح داد که اگر نتوانیم اقتصاد را کارا کنیم و تعادل از دست رفته را به اقتصاد ایران بازگردانیم نمی‌توانیم در رقابت جهانی دوام بیاوریم. پسران همچنین به اتفاقات مثبتی اشاره کرد که‌ اخیراً در اقتصاد ایران روی داده است و افزود: کاهش نرخ تورم که زمان روی کار آمدن دولت روحانی حدود 45 درصد بوده است و در حال حاضر به حدود 13 درصد رسیده رویداد بسیار مثبتی است.کاهش تورم سریع رخ داد و دولت چنین سرعتی را پیش‌بینی نکرده بود به همین دلیل نرخ سود در بانک‌ها بیش از نرخ تورم قرار گرفته است؛ اگر سود مساوی یا کمتر از نرخ تورم باشد در سرمایه‌گذاری اثری ندارد اما در شرایط کنونی که نرخ ‌سود‌ها بیش از نرخ تورم است، سرمایه‌گذاری بخش خصوصی ضربه می‌بیند.
نرخ سود اسمی باید کاهش پیدا کند
این اقتصاددان با اشاره به برنامه انتشار چهار تا پنج میلیون دلار اوراق قرضه دولتی گفت: اگر دولت در نظر داشته باشد، نرخ بهره این اوراق را نیز برای تشویق مردم به خریداری بالا ببرد، ممکن است بانک‌های خصوصی نیز نرخ سود خود را در سطوح بالایی نگه دارند که اجازه نمی‌دهد منابع مالی بانک‌ها به سمت اوراق قرضه سرازیر شود‌ در نتیجه اختلاف میان نرخ اسمی سود در بازار با نرخ تورم، منجر به افزایش نرخ بهره واقعی خواهد شد.وی افزود: افزایش نرخ بهره واقعی به کاهش سرمایه‌گذاری می‌انجامد از این رو بسیار حائز اهمیت است که سیاست‌های پولی و مالی که قرار است به اجرا درآید نرخ بهره واقعی را افزایش ندهد؛ در واقع، با افزایش نرخ تورم نرخ سود اسمی نیز باید کاهش پیدا کند و اگر این اتفاق رخ ندهد، لطمه بزرگی به اقتصاد ایران وارد می‌شود.
اصلاحات اقتصادی در صدر سیاست‌ها قرار بگیرد
وی به تهدید دیگر اقتصاد ایران اشاره کرد و گفت: <مشکل دیگری که اقتصاد ایران با آن مواجه است، این است که منابع مالی عظیمی که ایران در خارج از کشور دارد و ممکن است رقم آن تا 50 میلیارد دلار نیز برسد، اگر به تدریج وارد اقتصاد کشور شود، تزریق آن ممکن است اصلاحات اقتصادی را به تاخیر اندازد.پسران با بیان اینکه این اتفاق ممکن است‌ مشکلاتی را برای اقتصاد ایران به بار آورد، افزود: اصلاحات اقتصادی باید در صدر سیاست‌های دولت ایران قرار بگیرد؛ نباید این‌گونه تصور کرد و باور داشت که اگر تحریم‌ها برداشته شود، اقتصاد ایران خود را با نظام اقتصادی جهان تطبیق خواهد داد در حالی که باید تلاش‌های بیشتری در این زمینه صورت بگیرد. با این بهانه که گشایش‌هایی قرار است در زمینه برداشته شدن تحریم‌ها و درآمدهای ارزی صورت بگیرد، نباید اصلاحات اساسی اقتصادی در ایران را به تعویق انداخت.> ‌این اقتصاددان بیان کرد که یکی از مواردی که باید در اولویت اصلاح قرار بگیرد، حامل‌های انرژی است؛ امروز و در حالی که بهای نفت خام در بازارهای جهانی در پایین‌ترین میزان خود طی سال‌های اخیر قرار گرفته، بهترین زمان برای اصلاح نرخ حامل‌های انرژی و بخصوص بنزین است.
بهبود اقتصاد ایران رخ خواهد داد
وی خوشبینی و باور خود را نسبت به ارتقا و بهبود اقتصاد ایران ابراز کرد و افزود: <من فکر می‌کنم به احتمال زیاد اقتصاد ایران در سال آینده گسترش پیدا خواهد کرد در حالی که سرمایه‌گذاران خارجی نیز خود را آماده ورود به بازار ایران می‌کنند و منتظر هستند که تحریم‌های ایران برداشته شود؛ بنابراین به طور قطع سرمایه‌گذاری خارجی در ایران شکل خواهد گرفت بخصوص اگر نرخ بهره واقعی کاهش پیدا کند و منابع برای سرمایه‌گذاری در ایران افزایش یابد اما گرفتاری اصلی این است که اگر اصلاحات اقتصادی در ایران هر چه سریع‌تر صورت نگیرد، گسترش و رشد اقتصاد ایران کوتاه مدت خواهد بود در حالی که به اعتقاد من ایران برای 10 سال آینده باید رشد اقتصادی در حدود 6 تا 8 درصد داشته باشد.وی به جمعیت جوان ایران و نیروی کار آماده در کشور اشاره کرد و گفت: ایران از نظر جمعیتی کشوری جوان است و نسبت جمعیت پیر به جمعیت کارکن در این کشور بسیار پایین و در حدود 41 درصد است در صورتی که این شاخص در کشوری مانند پاکستان 61 درصد است. پروفسور پسران بر توجه و تمرکز بر اقتصاد سیاسی ایران و تطبیق آن با واقعیت‌های اقتصاد کشور تأکید کرد و افزود: اگر جمعیت جوان، سرمایه‌گذاری و تکنولوژی در ایران‌ به درستی به خدمت گرفته شود و بخش خصوصی‌ گسترش یابد، اقتصاد ایران می‌تواند شکوفا شود. بخش خصوصی نباید وابسته به دولت باشد در این مراسم محمد ستاری‌فر رئیس اسبق سازمان مدیریت وبرنامه ریزی و استاد دانشگاه گفت: <هم‌اکنون در ایران به اشتباه به دنبال اصلاح پیامدهای اقتصادی هستیم این در حالی است که مهم‌ترین مشکل ما که باید به آن بیشتر توجه کنیم در دو بخش نهادی قانونی و اجرایی است که آن هم با پی‌ریزی گفتمان توسعه در بین رهبران حاکمیت، نظام تدبیر و پی‌ریزی قواعد نهادی با کیفیت لازم محقق خواهد شد.> وی با اشاره به ضرورت توجه ریشه‌ای به بحران رکود در اقتصاد ایران گفت: <جابه‌جایی جایگاه و قدرت دولت و بازار در بخش خصوصی از کلیدی‌ترین فرآیند‌های توسعه به‌شمار می‌آید لذا توسعه محقق نمی‌شود مگر آنکه به طور شفاف جایگاه دولت و بازار مشخص شود. بخش خصوصی اگر قرار باشد هر روز با دولت گفت‌وگو کند نمی‌تواند توسعه پیدا کند یا حتی بخش خصوصی نامیده شود. برای آنکه این بخش تقویت شود نیازمند این هستیم که بخش خصوصی مستقل عمل کند و برای فعالیت‌های خود منتظر و یا وابسته به تصمیم‌های دولت نباشد چرا که چنین امری آنها را از شاکله اصلی شان دور می‌کند.>
محمد ستاری‌فر: معتقدم رویکرد‌های اصلاح قیمتی لازمه‌ توسعه است، اما کافی نیست. همان طور که بانک جهانی در جلسه‌ای با پیشگامان توسعه درباره‌ ضرورت‌های توسعه گفته است توسعه بدون اصلاح قیمتی نمی‌تواند شروع شود اما بدون اصلاح قیمتی نیز می‌تواند به پایان برسد. توسعه و پیشرفت با نظم و انضباط در حوزه منابع انسانی از دولت‌ها آغاز می‌شود و پس از آن نیازمند منابعی همچون انرژی و ارز است

توسعه بدون اصلاح قیمتی نمی‌تواند شروع شود
وی در ادامه رویکرد‌های اصلاح قیمتی را به عنوان شرط لازم توسعه بیان کرد و اظهار داشت: معتقدم رویکرد‌های اصلاح قیمتی لازمه‌ توسعه است، اما کافی نیست. همان طور که بانک جهانی در جلسه‌ای با پیشگامان توسعه درباره‌ ضرورت‌های توسعه گفته است «توسعه بدون اصلاح قیمتی نمی‌تواند شروع شود اما بدون اصلاح قیمتی نیز می‌تواند به پایان برسد.»
وی در ادامه با اشاره به رشد اقتصادی سه درصدی ایران در سال گذشته درباره اینکه گفته می‌شود منابعی همچون انرژی و ارز برای توسعه ضروری‌اند، گفت: توسعه و پیشرفت با نظم و انضباط در حوزه منابع انسانی از دولت‌ها آغاز می‌شود و پس از آن نیازمند منابعی همچون انرژی و ارز است. این اقتصاددان همچنین با اظهار اینکه برنامه توسعه و سند چشم‌انداز از لحاظ کیفیت بهتر از حکمروایی کنونی است، تأکید کرد که ایران با وجود برخورداری از منابعی در حد کشور استرالیا و منابع نفتی در حد عربستان سعودی از توسعه پایدار عقب مانده است. یکی از دلایلی که باعث شده چنین امری با مشکل مواجه شود سند چشم انداز است.ستاری‌فر در ادامه درباره‌ افق سند چشم‌انداز یادآور شد: در سند چشم‌انداز مدیریت سیاسی کشور از مدیریت اقتصادی جدا نوشته شد تا این دو بخش به تفکیک از هم و در تعامل با هم باشند.
عقلانیت سازمانی در ایران ضعیف است
این اقتصاد‌دان در بخش دیگری از این نشست با برشمردن چهار ویژگی در شرایط توسعه اقتصادی گفت: پیامدها و میوه‌های اقتصادی نظیر اشتغال، رونق و مهار تورم در گرو فضای نهادی و قانونی همراه با بستر اجرایی و حکمرانی درون سازمان‌هاست. وی با اظهار اینکه عقلانیت جمعی و سازمانی در ایران ضعیف است، درباره‌ توسعه پایدار اقتصادی افزود: <دغدغه‌های سه سده اخیر جوامع بشری در گذار جابه‌جایی قدرت بین دولت و بازار بوده است؛ از این‌رو تعیین چگونگی رابطه بین نهاد قدرت و مردم بسیار حائز اهمیت است و مادامی که با توسعه بخش خصوصی قدرت دولت را محدود نکنیم به‌ توسعه اقتصادی نخواهیم رسید، چرا که دولت طی 30 سال اخیر همیشه با رکود مواجه بوده و به ناحق صاحب درآمدهای نفتی شده است. بازاری که نگاهش به دولت باشد و نهادهای مدنی نیمه‌جانی از جمله اتاق تهران وجود داشته باشد نمی‌تواند در توسعه پایدار نقش مؤثری ایفا کند.>
بحران اقتصاد ایران به دلیل فروپاشی طرف تقاضا
سعید لیلاز کارشناس اقتصادی نیز در این مراسم گفت: <می‌دانیم امروز سیاست‌های پولی دولت انقباضی نیست و رشد 23 درصد نقدینگی بر اقتصاد رشد بالایی محسوب می‌شود و می‌دانید که چه فشاری در یک دهه اخیر روی طبقات فرودست اجتماعی ایران وارد شده است. در واقع ماهیت بحران اقتصادی در ایران در بسیاری از موارد به درستی شناخته نشده است. آمارها نشان می‌دهد مصرف متوسط مواد غذایی در 10 سال گذشته 26 درصد به‌طور متوسط کاهش پیدا کرده است. یعنی به‌طور متوسط هر شهروند ایرانی در هر 11 روز یک لیتر شیر مصرف می‌کند. به اعتقاد من ماهیت رکود و بحران اقتصادی در ایران هنوز به درستی شناخته نشده است. نکته اصلی بحران فعلی اقتصاد ایران فروپاشی طرف تقاضاست. در سال 90 معادل 119 میلیارد صادرات نفتی و 100 میلیارد واردات کالا به کشور داشتیم اما 11 درصد قدرت خرید کارگران نسبت به دستمزد‌شان کاهش پیدا کرده است.>
نخستین رکود درون زا در ایران
این کارشناس اقتصادی در بخش دیگری از صحبت‌هایش گفت: <در حال حاضرحدود 100 میلیون مترمربع مسکن شهری بدون مشتری داریم که ارزش آن حدود 200 هزار میلیارد تومان است و همچنین بین 9 تا 10 هزار میلیارد تومان موجودی واحد‌های تولیدی در انبارها است.با توجه به وضعیت پیش آمده برای اقتصاد به نظر می‌رسد این میزان موجودی در آینده‌ای نزدیک مورد مصرف قرار نگیرد. بر این اساس حداقل تا دو سال آینده رونقی برای بازار مسکن و حتی تولید نخواهیم داشت. به نظر من رکود فعلی اولین رکود درون‌زا در اقتصاد ایران است>. وی افزود که اگر تا یک دهه آینده دولت قادر نباشد که بدون درآمد‌های نفتی اقتصاد را اداره کند بخش خصوصی در ایران تبدیل به یک موضوع می‌شود. در 20 سال گذشته خصوصی‌سازی در ایران یک ژست بوده است اما وضعیت فعلی را باید فرصتی برای بخش خصوصی بدانیم.
آزاد‌سازی اقتصادی، اجبار است
سعید لیلاز: به اعتقاد من ماهیت رکود و بحران اقتصادی در ایران هنوز به درستی شناخته نشده است. نکته اصلی بحران فعلی اقتصاد ایران فروپاشی طرف تقاضاست. در سال 90 معادل 119 میلیارد صادرات نفتی و 100 میلیارد واردات کالا به کشور داشتیم اما 11 درصد قدرت خرید کارگران نسبت به دستمزد‌شان کاهش پیدا کرده است. رکود فعلی اولین رکود درون‌زا در اقتصاد ایران است

لیلاز درباره بسته اقتصادی دولت گفت: <ارائه‌ چنین بسته‌هایی می‌تواند برای شروع حرکت مناسب باشد اما مشکلات ساختاری که در سال‌های اخیر به اقتصاد ایران اضافه شده است با چنین اقداماتی برطرف نمی‌شود و این مسائل باید از همان راهی که آمده‌اند باز‌گردند. امیدی که به سرمایه‌گذاری خارجی بسته‌ایم واهی است، چراکه با اوضاع سیاسی فعلی اتفاق نخواهد افتاد. بخش خصوصی باید در این زمینه فعال باشد. مشکل اقتصاد ایران در حال حاضر قدرت خرید مردم است، با وجود تلاش‌هایی که در این زمینه صورت گرفته بین 35 تا 40 درصد نسبت به سال 89 قدرت خرید پایین‌تر آمده است. این عنصر اصلی مشکلات اقتصاد امروز ایران است که بسادگی قابل رفع نیست و وجود تورم باعث می‌شود اتخاذ سیاست‌های انبساطی براحتی انجام نشود. بیشتر راه‌حل‌هایی که برای حل مسائل اقتصادی در ایران ارائه می‌شود، راه‌حل‌های سیاسی است تا راه‌حل‌های اقتصادی؛ به عنوان نمونه اینکه یارانه‌ها را قطع کنیم یک راه‌حل سیاسی است یا اینکه می‌گویند قیمت حامل‌های انرژی باید افزایش پیدا کند در چارچوب راه‌حل‌های سیاسی است. به اعتقاد من بهترین راه برای شکستن رکود فعلی مراجعه کردن به مردم و بخش خصوصی است، امروز نقطه امید اقتصاد ایران برای خروج از رکود بخش خصوصی است.> لیلاز گفت: در بهترین حالت در سال‌های گذشته بین سه تا پنج میلیارد جذب سرمایه‌گذاری خارجی اتفاق افتاده است که بعید به نظر می‌رسد با توافق صورت گرفته حتی به وضعیت قبلی برسیم که البته بیشتر این سرمایه‌گذاری‌ها در حوزه نفت، گاز و پتروشیمی خواهد بود. تنها راه نجات اقتصاد ایران از وضعیت فعلی آزاد‌سازی اقتصادی است، آزادسازی که باید منسجم و همگن باشد. این یک گزینه برای اقتصاد ایران نیست بلکه یک اجبار است.
نگرانی از تکرار داستان دلار
مسعود خوانساری: بعید است اثرات توافق هسته‎ای صورت گرفته را امسال ببینیم و شاید در سال‎های آینده اثرات آن متوجه اقتصاد ایران شود. در کنار آن تسهیلات بانکی نیز نسبت به سال گذشته رقمی حدود ٦٠ تا ٧٠ هزار میلیارد تومان کاهش یافته و امیدی به آن نیست، اما در مقابل هزینه‎های تولید در کشور کماکان باقی است

همچنین مسعود خوانساری رئیس اتاق بازرگانی تهران اوضاع اقتصادی کشور در سال جاری را اصلاً خوب ندانست و گفت: در 6 ماهه اول سال پیش‎بینی رشد منفی را برای اقتصاد داریم و اگرچه در سال گذشته رشد 3 درصدی را در اقتصاد داشتیم اما از فصل چهارم سال گذشته، اقتصاد به طرف رکود حرکت کرد و در 6 ‌ماهه اول نیز به نظر می‌‎رسد رشد منفی باشد. وی ضمن پیش‎بینی اینکه رشد اقتصادی تا پایان سال بین منفی نیم درصد یا مثبت نیم درصد خواهد بود، افزود: با اینکه توافق هسته‎ای صورت گرفته بعید است که اثرات آن را امسال ببینیم و شاید در سال‎های آینده اثرات آن متوجه اقتصاد ایران شود. در کنار آن تسهیلات بانکی نیز نسبت به سال گذشته رقمی حدود ٦٠ تا ٧٠ هزار میلیارد تومان کاهش یافته و امیدی به آن نیست، اما در مقابل هزینه‎های تولید در کشور کماکان باقی است.
به گفته رئیس اتاق بازرگانی، در شش‌ماه، حدود ٢٩هزار میلیارد تومان دولت، یارانه پرداخت کرده اما در همین مدت حداکثر 8هزارمیلیارد تومان بودجه عمرانی پرداخت شده و بدهی‎های دولت به پیمانکاران و صنایع باقی است. از طرف دیگر قیمت دلار نتوانسته خود را با تورم هماهنگ کند و این نگرانی وجود دارد که مجدداً اتفاقی که در سال‎های ٩٠ و ٩١ درباره نرخ ارز افتاد، تکرار شود.

درباره مدیر

دیدگاهتان را ثبت کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شدعلامتدارها لازمند *

*

x

شاید بپسندید

ضوابط اجرایی بسته بانک مرکزی برای مدیریت بازار ارز

پول و تجارت به نقل از بانک مرکزی، بانک مرکزی در راستای ایجاد اطمینان در ...

LinkedIn Auto Publish Powered By : XYZScripts.com